De Nederlandse energiesector verandert ingrijpend, en Gasunie verandert mee: van aardgas naar waterstof en warmte. Dat vraagt een organisatie die sneller schakelt. De directie had drie kernwaarden gekozen. De vraag was wat die waarden betekenen op de werkvloer, en hoe je dat met de hele organisatie bepaalt in plaats van vóór de organisatie.
Van abstracte waarden naar concreet gedrag
Kernwaarden aan de muur veranderen niets. Het werk begint bij de vertaalslag: welk gedrag hoort bij eigenaarschap, vereenvoudiging en samenwerking, en hoe ziet dat er uit op een gewone werkdag?
De gangbare manieren om dat op te halen schieten elk op een eigen manier tekort. Interviews gaan de diepte in, maar bereiken een paar tientallen mensen; de rest voelt zich niet gehoord. Enquêtes bereiken iedereen, maar missen het gesprek. Werkgroepen denken mee, maar kosten veel tijd en laten een groot deel van de organisatie aan de zijlijn staan.
Vier dialogen, ruim 700 stemmen
In vier online dialogen van bijna een uur praatten meer dan 700 medewerkers tegelijk en anoniem over één vraag: wat betekenen deze waarden in jouw werk, en welk gedrag hoort daarbij? Deelnemers brachten ideeën in en beoordeelden die van anderen. Wat steun kreeg, kwam vanzelf bovendrijven.
Zo ontstond in korte tijd een gedeeld beeld, gedragen door een grote groep collega's en niet alleen door wie het hardst praat.
Waarom het werkte: samen betekenis geven
Medewerkers bepaalden zelf wat goed gedrag is. Daardoor hoefde niemand het daarna van bovenaf op te leggen.
De vraagstelling hielp daarbij. De vraag "welke mogelijkheden zie je om je werk te vereenvoudigen?" zet mensen in de ontwerpstand. En "wat maakt dat je soms terugvalt in oud gedrag?" beschuldigt niemand. Dat gaf ruimte voor eerlijke reflectie over werkdruk en voorbeeldgedrag van managers.
Van 6.000 berichten naar een cultuurkompas
De dialogen leverden 6.000 berichten op, door de medewerkers zelf beoordeeld en geprioriteerd. Bij elke vraag tekende zich een duidelijke richting af.
Op die basis bouwde Gasunie een eigen cultuurkompas, dat per kernwaarde beschrijft hoe het gedrag eruitziet op een goede dag en op een slechte dag. Zo weet iedereen hoe de waarden er in het dagelijks werk uitzien.
