Stel goede vragen en genereer intelligente inzichten.
De grootste ontdekking die we deden na 10 jaar online crowdsource-dialogen (1) te hebben georganiseerd met medewerkers voor organisaties, is dat één woord in een goede vraag het verschil kan maken!
Wanneer er 100 mensen een uur lang online zijn, verspilt een slecht geformuleerde vraag 700 waardevolle breinminuten, en gaat een kans om te leren verloren. Aan de andere kant genereren goede vragen energie, en stimuleren ze alle deelnemers om aan het gesprek deel te nemen. Een goede vraag raakt harten en geesten. Bovenal onthult een goede vraag waardevolle, bruikbare inzichten en creëert het sterk betrokken deelnemers.
De sleutel tot het formuleren van een goede vraag is weten waar je naar op zoek bent. Welk type antwoorden is nuttig en waardevol? Welk type denken wil je bij respondenten stimuleren? Als je op zoek bent naar wijsheid, moet je “langzaam-denken”-vragen stellen.
Vermijd de val van het “snel denken”.
We weten allemaal intuïtief dat er twee soorten vragen zijn: vragen die makkelijk te beantwoorden zijn, en vragen die vragen om nadenken en reflectie voordat je antwoordt. Nobelprijswinnaar Daniel Kahneman wees er in zijn baanbrekende werk, Thinking Fast and Slow, op dat mensen twee soorten breinen gebruiken om een vraag te beantwoorden. Ten eerste is er het meer primitieve reflexbrein dat “snel denken” stimuleert. Het is supersnel, denkt onmiddellijk en opereert vanuit het hier en nu. Het gebruikt instinct, patronen, vooroordelen en analogieën. Dit reflexbrein is een geweldige motor die we voortdurend gebruiken om snel antwoorden te vinden op alledaagse vragen zoals “kan ik nu oversteken?”. Het andere is het reflecterende brein. Dit is “langzaam denken” en moet worden aangewakkerd en geactiveerd. Het helpt ons om grondig, abstracter en systematischer na te denken. We herkennen waarschijnlijk allemaal situaties waarin we de juiste omstandigheden moesten creëren – witruimte, een douche, een wandeling – om te kunnen concentreren en iets goed te kunnen doordenken. Dit is het moment waarop je wilt putten uit het diepe, langzame denkvermogen van je reflecterende brein.
Daniel Kahneman wijst erop dat menselijke breinen fundamenteel lui zijn en er de voorkeur aan geven om hun snelle reflexbrein te gebruiken om vragen snel te beantwoorden. Dit betekent dat wanneer we een vraag horen, het snelle brein de neiging heeft om het over te nemen en een antwoord te formuleren. Bovendien, zoals hij uitlegt, is het snelle brein vatbaar voor veel vooroordelen. Als je op zoek bent naar wijsheid of diepgaand advies van een persoon of groep mensen, moet je vraag hun langzaam-denkende (reflectieve) brein activeren. Bedenk dat het langzaam-denkende brein lui is en alleen het diepe denken start als het daartoe wordt aangezet. Dus als je op zoek bent naar wijsheid, vermijd dan de val van het snelle denken, en formuleer langzaam-denken-vragen.
Langzaam-denken-vragen versus snel-denken-vragen
De afbeelding hieronder helpt om het verschil tussen langzaam-denken-vragen en snel-denken-vragen te begrijpen. Alle vragen vragen om feedback over de waarde van deelname aan een conferentie. De specifieke formulering van elke vraag links leidt tot een ander denk- en emotioneel proces, rechts geïllustreerd. Zie hoe vragen die meer langzaam denken triggeren (linksonder) dieper nadenken uitlokken, en het reflecterende brein stimuleren.
- Het stellen van een snel-brein-vraag zoals “Hoe tevreden ben je over conferentie X?” zal het snelle brein ertoe aanzetten onmiddellijk een snel antwoord te verzamelen, door reflexen en gevoelens van plezier of verveling te verzamelen. Het snelle brein zal een antwoord genereren op: “Vond ik deze conferentie leuk?” Het is een snel antwoord, top-of-mind.
- Het stellen van een langzaam-brein-vraag zoals “Wat heb je geleerd op conferentie X?” vraagt van het langzame brein om aan het werk te gaan: je moet je herinneren welke informatie is gedeeld, dit vergelijken met je huidige kennis, de nieuwe informatie en de waarde ervan evalueren, en een conclusie trekken. Dit is een heel andere denkreis!
Langzaam-denken-vragen stellen kan niet zonder het creëren van de juiste omgeving. Een omgeving waarin er:
- een veilige ruimte is om je uit te spreken
- een vraagsteller is die respectvol en oprecht geïnteresseerd is
- een vraag is geformuleerd om energie te geven en te passen in de flow van de dialoog.
Weten naar welk type uitkomst je op zoek bent, bepaalt de keuze tussen een langzame of snelle denkvraag. Zijn “top-of-mind percepties” waardevol, of wil je diepere wijsheid verkrijgen?
Je kunt eenvoudig het langzame of snelle denkniveau van je vraag testen door hem zelf te beantwoorden. Je ontdekt dan of je het onmiddellijke “snelle denken” gebruikt, of dat je meer tijd nodig hebt en het “langzame denken”-deel van je brein moet inzetten.